ASP.NET AJAX istemci ve sunucu merkezli çalıştığı için mimarisi
gereği sayfada asenkron postback işlemi başlatsak dahi sunucu tarafında
sayfamızın yaşam döngüsü tam olarak çalışmakta ve sayfa baştan itibaren
üretilmekte, fakat istemciye sadece UpdatePanel'in içeriği
gönderilmektedir. Bu işleyiş aslında kötü bir durum gibi gözükse de
ASP.NET sayfa mimarisi açısında gerekli bir işlemdir ki; çoğu noktada
faydalarını da görebiliriz. Olayın diğer tarafına bakacak olursak
sayfanın sunucu tarafında baştan üretilmesi biraz da olsa yavaşlığa
sebep olacaktır. Eğer sayfanızda bir kontrolün içeriğini asenkron
olarak güncellemek ve bu işlemi hızlı bir şekilde yapmak istiyorsanız
sunucu tarafında çalışacak static metotlar
oluşturarak istemci tarafında hazırlayacağınız basit JavaScript
fonksiyonlarıyla da asenkron güncelleme işlemini
gerçekleştirebilirsiniz. Metot static olduğu için sunucuda sayfanın
nesne örneği üretilmeden de çağrılabilir bir metot olacaktır. Metot ile
ilgili en önemli husus ise System.Web.Services isim alanı altındaki WebMethod
niteleyici (attribute) sınıfını uygulaması gerekeceğidir. Böylece
istemcide hazırlanan JavaScript fonksiyonu bu metodu asenkron olarak
çağırabilecektir. Metot HTML içeriği güncelleyeceği için string değer döndürmelidir. Aşağıda sayfamızın code-behind kısmına yazabileceğimiz örnek metot bulunmaktadır.
[System.Web.Services.WebMethod]
public static string KareKok(int sayi)
{
return Math.Sqrt(sayi).ToString();
}
Gelelim
istemci tarafında yapacaklarımıza. Burada en ilgi çekici
durumlarımızdan birisi UpdatePanel'e ihtiyaç duymadan da bu işlemi
yapabilmemiz. Bir diğer ayrıntımız ise ScriptManager ile ilgili. Sunucu
tarafında yazılmış WebMethod attribute'unu uygulayan static metodu
çağırabilmemizi sağlayan PageMethods isimli JavaScript fonksiyonunu kullanabilmek için ScriptManager'ın EnablePageMethods özelliğini true
olarak ayarlamamız gerecektir. Yine istemci tarafında çalışacağımız
için sunucu kontrolleri yerine HTML kontrolleri kullanmamız da herhangi
bir sakınca yok. İstemci tarafında hazırladığım kodları aşağıda
görebilirsiniz.
<head id="Head1" runat="server">
<title>Untitled Page</title>
<script language="javascript">
function AsenkronMetotCagir()
{
// Sunucudaki static metodu çağırıyoruz. Sonucu IslemBitti metoduna iletiyoruz
PageMethods.KareKok(form1.txtSayi.value, IslemBitti);
}
function IslemBitti(deger)
{
// İşlemin sonucunu sonuc adındaki span etiketine yazdırıyoruz
document.getElementById('sonuc').innerHTML = deger;
}
</script>
</head>
<body>
<form id="form2" runat="server">
<asp:ScriptManager ID="ScriptManager1" runat="server" EnablePageMethods="true" />
<input type="text" id="txtSayi" />
<input type="button" value="Karekök Bul" onclick="AsenkronMetotCagir();" /> <br />
<span id="sonuc"></span>
</form>
</body>
Bu
şekilde sunucu tarafında sayfanın baştan üretilmesine gerek kalmadan
çok daha hızlı bir şekilde asenkron güncelleme işlemleri
yapabilmekteyiz. Buradaki en büyük sıkıntılarımızdan birisi ise HTML
kodunu kendimizin oluşturması gerekeceğidir. Eğer gridview, detailsview
gibi kompleks bir kontrolün çıktısını elde etmek istiyorsak ilgili
kontrolleri programatik olarak oluşturup RenderControl metodu ile de HTML çıktılarını istemciye yine static metot aracılığıyla gönderebiliriz.