Son zamanlarda bana sıklıkla gelen sorulardan biri proje bazlı çalışmalara ne kadar fiyat biçilmesi gerektiğiyle ilgili. Hatta maillerin genel formatı da “Hocam adamlar benden şunları istiyorlar” deyip sıralanan maddeler ve kabaca “bu iş ne kadara yapılır?” sorusundan oluşmakta:) Bu tarz sorulara verdiğim cevapları aslında blogumdan paylaşırsam freelance proje geliştiren arkadaşlara iyi bir referans olabilir diye düşünerek aldım elime klavyemi...
Freelance yazılım projeleri çoğu programcıyı cezbeder ve heyecanlandırır. Nedeni ise bu tarz işlerin ekstra proje deneyimi, iş ağlarını geliştirme fırsatı ve ekstra maddi gelir kaynağı sağlamasıdır. Aslında ücretlendirme konusuna gelmeden önce üzerinde durulabilecek önemli bir kaç nokta daha var. Bu hususlar özellikle ilk projelerini yapan arkadaşlara faydalı olacaktır. Nedir bunlar;
- Herşeyden önce şunu unutmamak lazım; freelance projeler için özel zamanınızı ayıracaksınız. Yani akşamlarınız ve hafta sonlarınız belirli bir süreliğine dolu olacak. Arkadaşlarınıza, ailenize, hobilerinize 1-2 aylığına fazla zaman ayıramayabilirsiniz.
- Müşteri sizinle çalıştığına göre olaya çok da profesyonel bakmıyor büyük olasılıkla. Yani büyük ihtimalle müşteri tam olarak ne istediğini bilmiyor. Dolayısıyla işe başladığınızda müşterinin sizden istedikleri ile birkaç hafta sonra istedikleri çok farklı şeyler olabilir. Bu nedenle böyle bir projeye başlamadan önce mutlaka müşteri ile projenin detaylarını belirleyin ve sınırlarını çizin. Bu dakikadan sonra da müşterinin isteyeceği ek geliştirmeler için ayrı zaman ve ücret talep edin. Ve aman diyeyim, bilişim teknolojilerinden anlamayan ve bu işe bilgisayara işletim sistemi kurmakla eşdeğer bakan tipteki müşterilerden olabildiğince uzak durun!
- İşler çoğu zaman planlandığı gibi gitmez. İşi ne kadar sürede yapmayı planladığınız yeterli değil, olası problemleri ve gecikmeleri de hesaba katarak müşteriye gerçekci bir süre verin.
- Müşteri tanıdığınız ve çok güvendiğiniz birisi olsa bile projeye başladığınız gün mutlaka belirli bir miktarda peşinat alın. Bu miktar toplam ücretin %20-%30’u olabilir. Peşinat almak hem emeğiniz, hem de projenin tamamlanması için teminattır, bunu unutmayın.
- Eğer bir işyerinde çalışıyorsanız akşamları ve hafta sonları bu işe harcayacağınız efor normal işinize yansımamalı. Yani akşam başladığınız çalışma gece saat 2-3’lere kadar sürüp, ertesi gün işyerinizdeki performansınızı etkiliyorsa bu çalıştığınız şirketin hakkını yemek anlamına gelir. Özellikle geceleri çalışmayı seven arkadaşların bu konuya etik olarak dikkat etmesi ve geceleri çalışma sevdalarını akşamın daha erken saatlerine bırakmaları gerekir.
Sıralanacak başka maddeler de olabilir. Eğer bu tarz projelerde tecrübeleri olan arkadaşlar varsa onların da yorumlarını bekliyorum bu yazıya. Peki gelelim yazımızın asıl konusuna. Bu tip projeler nasıl ücretlendirilmeli? Durumu izah etmenin en kolay yolu rakamlardan gitmek sanırsam.
Çalıştığınız şirkette aylık maaşınızın 2000 TL olduğunu ve ay içerisinde ortalama 160 saat çalıştığınızı varsayalım. Yani saat başına aldığınız ücret 12.5 TL gibi bir rakam. Ancak freelance projeyi özel zamanlarınızda kodlayacaksınız, yani burada harcayacağınız 1 saatin ücreti 12.5 TL olamaz, olmamalı. O zaman bu değerli zamanınız için bir fiyat biçmelisiniz. Burada kendinize bir katsayı belirleyebilirsiniz ve saat ücretini bu katsayıyla çarparak gerçek saat ücretini çıkarabilirsiniz. Bu katsayı yapacağınız işin zorluğuna, zamanınızın sizin için çok önemli olmasına bağlı olarak değişebilir. Ortalama durumlar için bu katsayı değerini 2-2.5 olarak belirleyebiliriz(Bu rakamın 4’ten yüksek olması oldukça yüksek fiyat istiyorsunuz anlamına gelebilir. 1.5-3 arasındaki değerler makul). Bir diğer kriter de müşteriye vereceğiniz süre. Süre için gerekli tüyoyu yukarıdaki 3. maddede belirtmiştim. Müşteriye hafta veya ay bazında süre vereceksiniz elbetteki, ama bu süre zarfında işe ne kadar saat ayıracağınızı hesaplamalısınız. Son olarak da yapacağınız işin risklerini belirleyin. Örneğin süre çok kısıtlı ise ve kendinizi çok sıkıştıracaksanız bu ücrete artı olarak yansımalı, zira işin stresi sizi yıpratacaktır. Bu ve buna benzer durumları ücretinize ek olarak yansıtabilirsiniz. Sonuç olarak ortaya şöyle bir formül atabiliriz;
Ücret = (S x K x Z) + R
S: İşyerinizdeki saat ücretiniz
K: Saat katsayınız
Z: Projeyi ne kadar zamanda bitirmeyi planlıyorsunuz(saat olarak)
R: Olası riskler için belirleyeceğiniz ek ücret
Projeyi 200 saatte bitireceğinizi düşünüyorsunuz, saat katsayınız da 2.5. Projenin sizi biraz sıkıştıracağını ve çeşitli problemlerden dolayı işin zorlukları olduğunu düşünerek 1000 TL’lik risk ücreti çıkardınız. O zaman (12.5 x 2.5 x 200) + 1000 = 7250 TL’lik bir rakam çıktı ortaya. Bu şekilde yapılacak bir ücretlendirme sizi freelance olarak geliştireceğiniz yazılım projeleri için makul bir sonuca götürüyor gibi. Tabi herkesin kendine göre bir fiyat formülü olacaktır, benim izah etmeye çalıştığım bu tarz projeleri fiyatlandırmakta zorlanan arkadaşlara tahmini bir fiyat çıkarmaları konusunda yardımcı olmak.
Yukarıda da belirttiğim gibi, bu konuda bilgi ve tecrübeleri olan arkadaşların yorumlarını bekliyorum.