Bildiğimiz gibi GridView kontrolünü DataSource kontrolleri aracılığıyla veriye bağladığınızda eğer istenirse Update ve Delete sorguları da oluşturulabiliyor. Bu sorgulardan yola çıkarak tek satır dahi kod yazmadan listelenen kayıtlar üzerinde güncelleme ve silme işlemleri yapabiliyoruz. Herşeyin otomatik olduğu böyle bir ortamda bazen hesapta olmayan(aslında veritabanı tasarımında hesaplanan, yani aslında hesapta olması gereken) sorunlarla da karşılaşabiliyoruz. Ne gibi sorunlar derseniz; örneğin listelediğimiz kayıtlardan bir tanesini silmek istediğimizde eğer farklı bir tabloda bu kayıda bağlı başka satırlar varsa(constraint ile silinmesi kısıtlanmışsa) silme işlemi hataya yol açacaktır. Yine güncelleyeceğiniz satırın bir alanına hatalı bir veri girişi yaparsak(null değer almayan bir alanı boş bırakmak gibi) başka bir hata ile karşılaşırız. Bu tip durumlarda iki farklı çıktı ile karşılaşabiliriz, eğer özel hata sayfalarını aktifleştirmemiş ve debug modda çalışmayı kapatmadıysak doğrudan üretilen SqlException tipindeki hata mesajını, ya da özel hata sayfalarını aktifleştirdiysek hata sayfamıza yönlendiriliriz. İlk durumdaki hata çıktısı eminim ki sizlere pek yabancı gelmeyecektir(buyrun resime bakalım)

Bu sayfadan özel hata sayfalarını aktifleştirirsek kurtulabiliriz. Ancak bu hata sayfaları projemizin genelinde görüntüleneceği için GridView’da oluşan hatalar için kendimiz farklı bir hata sayfası tasarlamak isteyebiliriz. Böylece burada alınan SqlExcpetion tipindeki hatayı kullanıcıya görüntüleyerek ne tarz bir hata yapıldığı konusunda daha doyurucu bir bilgi sunabiliriz. GridView üzerinde bir işlem yapılırken çalışma zamanında oluşan bir hatayı yakalamak istiyorsak sayfamızın Error eventi için yazılabilecek Page_Error metodunu kullanabilir veya yine sayfada yer alan OnError isimli virtual metodu ezebiliriz(override edebiliriz). Aklımıza, GridView’ın kendine özel bir hata eventi yok mudur sorusu gelebilir, cevabını hemen vereyim maalesef yoktur:) O zaman parmaklarımızı hazırlıyoruz ve klavyemizden aşağıdaki sihirli kodları yazıp neler olacağına göz atıyoruz.

Default.aspx (RowDeleting ve RowUpdating eventlerini metotlarına bağlıyoruz)

Default.aspx.cs

Neler yaptığımızı özetleyecek olursak; GridView1_RowDeleting ve GridView1_RowUpdating metotlarında yapılan işlemin tipini saklayıp Session nesnesinin içeriğini boşalttık. Ezdiğimiz OnError metodunda ise oluşan hatanın mesajını alıp Session’a kaydettik, ardından da talebi Hata.aspx adındaki bu iş için oluşturacağımız hata sayfasına yönlendirdik(Server.Transfer ile yönlendirmemizin sebebi URL satırında hala Default.aspx’in saklı kalmasını sağlamak. Çok kritik bir durum değil, Response.Redirect ile de yönlendirme yapılabilir) Hata.aspx sayfamızın da Page_Load metodunda Session bilgisine bakarak ekrana hatayı yazdırdığımızda artık senaryomuz çalışır hale gelecektir.

Hata.aspx

ASP.NET 3.5 ile gelen veri kontrolü ListView oldukça esnek bir yapı sunmaktadır. GridView ile yapılabilen tüm işlemleri gerçekleştirebildiğimiz bu kontrolde GridView’a ek olarak Insert işlemlerini de yapabiliyoruz. Diğer yandan oluşacak HTML çıktıda tamamen bizim elimizde, yani istediğimiz şekilde HTML çıktıyı oluşturabiliyoruz. GridView’da bu tarz bir işlemi yapmak neredeyse imkansızdı.

ListView’ın bir diğer avantajı ise sayfalama(paging) işlemlerini QueryString üzerinden yapıyor olabilmemiz! ListView kontrolü sayfalama işlemlerini DataPager adındaki bir kontrol üzerinde yapmaktadır(DataPager’ın da ASP.NET 3.5 ile geldiğini belirtmek gerekir). Normal şekilde oluşturulan ListView kontrolü sayfalama işlemlerini DataPager içerisindeki LinkButton’lar ile yapar; yani PostBack işlemi sonucunda çağrılan JavaScript fonksiyonları sayfalamanın yapılmasına yardımcı olur. Dolayısıyla sayfanın URL’sinde herhangi bir değişiklik olmaz. Eğer sayfalama işleminin QueryString üzerinde taşınan SayfaNo gibi bir değer ile UrunListele.aspx?SayfaNo=3 şeklinde gerçekleşmesini istiyorsak yapmamız gereken tek şey DataPager kontrolünün QueryStringField özelliğine SayfaNo gibi bir değer atamak olacaktır. Yine elimiz değmişken şu özellikten de bahsedeyim; DataPager’ın PageSize özelliğinden de bir sayfada kaç kayıt görüntüleneceğini belirleyebilirsiniz. Aşağıda DataPager üzerinde yapılan değişiklikler ve örnek bir ekran çıktısı yer alıyor.

Kullanıcıların QueryString üzerinden istediği sayfalara gidebilmesi ve arama motoru iyileştirmesi(SEO) açısından oldukça önemli ve kullanışlı bir ipucu aslında ;)

MS Access'te hazırladığınız bir tabloyu AccessDataSource kontrolü ile Insert işlemlerinde kullandığınızda "You tried to assign the Null value to a variable that is not a Variant data type" şeklinde bir hatayla karşılaşabilirsiniz. Ben null değer girişi yapmadım ki böyle bir hata alıyorum demeyin, zira sorun sizden değil Visual Studio'nun Insert cümlenize tablonuzun identity kolonunu veri eklenecek kolonmuş gibi eklenmesinden kaynaklanıyor! Çözüm ise oldukça basit; sayfanızın HTML kodları içerisinde AccessDataSource kontrolünüzün InsertCommand özelliğinden identity kolonunuzun(ki genellikle primary key kolonunuz olur) adını ve parametresini (VALUES kısmındaki ? karakterini) kaldırmanız gerekiyor. Ardından
InsertParameters koleksiyonundan yine bu kolon için eklenmiş olan parametreyi de kaldıracak olursanız artık Insert işlemini başarılı bir şekilde gerçekleştirebilirsiniz.

DropDownList kontrolüne veritabanından getirilen kayıtları yüklememiz durumunda çoğu zaman ilk seçeneğin kullanıcıyı bilgilendirecek bir metin olmasını isteriz. "Bir şehir seçin", "Bir kategori seçin"... gibi bir seçeneğin ilk item olması, devamında da veritabanından gelen item'ların sıralanması eminim ki her uygulamada ihtiyaç olan bir durumdur. Tabi ki veritabanındaki Sehirler tablosunda "Bir şehir seçin" diye bir kayıt eklemek mantıklı olmayacağına göre farklı bir çözüm yolu üretmek gerekli! Sorunu SQL Server tarafında çözmek istersek UNION ifadesi kullanılabilir. Fakat bu yazımda biraz daha farklı bir yoldan bahsetmek istiyorum.

Yapacağımız işlem son derece basit ve kullanışlı bir çözüm yolu olacak. İlk olarak bilgilendirme metnini DropDownList kontrolüne görsel kısımdan ListItem olarak ekliyoruz. Items koleksiyonuna bilgilendirme metnini ekliyoruz. Ardından DropDownList'in AppendDataBoundItems özelliğini true olarak değiştiriyoruz. Eklediğimiz seçenek artık DropDownList kontrolüne item olarak eklenecektir.

UNION, UNION ALL ifadelerine alternatif olacak, aklınızda bulunması gereken bir ipucu...