Son zamanlarda bana sıklıkla gelen sorulardan biri proje bazlı çalışmalara ne kadar fiyat biçilmesi gerektiğiyle ilgili. Hatta maillerin genel formatı da “Hocam adamlar benden şunları istiyorlar” deyip sıralanan maddeler ve kabaca “bu iş ne kadara yapılır?” sorusundan oluşmakta:) Bu tarz sorulara verdiğim cevapları aslında blogumdan paylaşırsam freelance proje geliştiren arkadaşlara iyi bir referans olabilir diye düşünerek aldım elime klavyemi…
Freelance yazılım projeleri çoğu programcıyı cezbeder ve heyecanlandırır. Nedeni ise bu tarz işlerin ekstra proje deneyimi, iş ağlarını geliştirme fırsatı ve ekstra maddi gelir kaynağı sağlamasıdır. Aslında ücretlendirme konusuna gelmeden önce üzerinde durulabilecek önemli bir kaç nokta daha var. Bu hususlar özellikle ilk projelerini yapan arkadaşlara faydalı olacaktır. Nedir bunlar;
- Herşeyden önce şunu unutmamak lazım; freelance projeler için özel zamanınızı ayıracaksınız. Yani akşamlarınız ve hafta sonlarınız belirli bir süreliğine dolu olacak. Arkadaşlarınıza, ailenize, hobilerinize 1-2 aylığına fazla zaman ayıramayabilirsiniz.
- Müşteri sizinle çalıştığına göre olaya çok da profesyonel bakmıyor büyük olasılıkla. Yani büyük ihtimalle müşteri tam olarak ne istediğini bilmiyor. Dolayısıyla işe başladığınızda müşterinin sizden istedikleri ile birkaç hafta sonra istedikleri çok farklı şeyler olabilir. Bu nedenle böyle bir projeye başlamadan önce mutlaka müşteri ile projenin detaylarını belirleyin ve sınırlarını çizin. Bu dakikadan sonra da müşterinin isteyeceği ek geliştirmeler için ayrı zaman ve ücret talep edin. Ve aman diyeyim, bilişim teknolojilerinden anlamayan ve bu işe bilgisayara işletim sistemi kurmakla eşdeğer bakan tipteki müşterilerden olabildiğince uzak durun!
- İşler çoğu zaman planlandığı gibi gitmez. İşi ne kadar sürede yapmayı planladığınız yeterli değil, olası problemleri ve gecikmeleri de hesaba katarak müşteriye gerçekci bir süre verin.
- Müşteri tanıdığınız ve çok güvendiğiniz birisi olsa bile projeye başladığınız gün mutlaka belirli bir miktarda peşinat alın. Bu miktar toplam ücretin %20-%30’u olabilir. Peşinat almak hem emeğiniz, hem de projenin tamamlanması için teminattır, bunu unutmayın.
- Eğer bir işyerinde çalışıyorsanız akşamları ve hafta sonları bu işe harcayacağınız efor normal işinize yansımamalı. Yani akşam başladığınız çalışma gece saat 2-3’lere kadar sürüp, ertesi gün işyerinizdeki performansınızı etkiliyorsa bu çalıştığınız şirketin hakkını yemek anlamına gelir. Özellikle geceleri çalışmayı seven arkadaşların bu konuya etik olarak dikkat etmesi ve geceleri çalışma sevdalarını akşamın daha erken saatlerine bırakmaları gerekir.
Sıralanacak başka maddeler de olabilir. Eğer bu tarz projelerde tecrübeleri olan arkadaşlar varsa onların da yorumlarını bekliyorum bu yazıya. Peki gelelim yazımızın asıl konusuna. Bu tip projeler nasıl ücretlendirilmeli? Durumu izah etmenin en kolay yolu rakamlardan gitmek sanırsam.
Çalıştığınız şirkette aylık maaşınızın 2000 TL olduğunu ve ay içerisinde ortalama 160 saat çalıştığınızı varsayalım. Yani saat başına aldığınız ücret 12.5 TL gibi bir rakam. Ancak freelance projeyi özel zamanlarınızda kodlayacaksınız, yani burada harcayacağınız 1 saatin ücreti 12.5 TL olamaz, olmamalı. O zaman bu değerli zamanınız için bir fiyat biçmelisiniz. Burada kendinize bir katsayı belirleyebilirsiniz ve saat ücretini bu katsayıyla çarparak gerçek saat ücretini çıkarabilirsiniz. Bu katsayı yapacağınız işin zorluğuna, zamanınızın sizin için çok önemli olmasına bağlı olarak değişebilir. Ortalama durumlar için bu katsayı değerini 2-2.5 olarak belirleyebiliriz(Bu rakamın 4’ten yüksek olması oldukça yüksek fiyat istiyorsunuz anlamına gelebilir. 1.5-3 arasındaki değerler makul). Bir diğer kriter de müşteriye vereceğiniz süre. Süre için gerekli tüyoyu yukarıdaki 3. maddede belirtmiştim. Müşteriye hafta veya ay bazında süre vereceksiniz elbetteki, ama bu süre zarfında işe ne kadar saat ayıracağınızı hesaplamalısınız. Son olarak da yapacağınız işin risklerini belirleyin. Örneğin süre çok kısıtlı ise ve kendinizi çok sıkıştıracaksanız bu ücrete artı olarak yansımalı, zira işin stresi sizi yıpratacaktır. Bu ve buna benzer durumları ücretinize ek olarak yansıtabilirsiniz. Sonuç olarak ortaya şöyle bir formül atabiliriz;
Ücret = (S x K x Z) + R
S: İşyerinizdeki saat ücretiniz
K: Saat katsayınız
Z: Projeyi ne kadar zamanda bitirmeyi planlıyorsunuz(saat olarak)
R: Olası riskler için belirleyeceğiniz ek ücret
Projeyi 200 saatte bitireceğinizi düşünüyorsunuz, saat katsayınız da 2.5. Projenin sizi biraz sıkıştıracağını ve çeşitli problemlerden dolayı işin zorlukları olduğunu düşünerek 1000 TL’lik risk ücreti çıkardınız. O zaman (12.5 x 2.5 x 200) + 1000 = 7250 TL’lik bir rakam çıktı ortaya. Bu şekilde yapılacak bir ücretlendirme sizi freelance olarak geliştireceğiniz yazılım projeleri için makul bir sonuca götürüyor gibi. Tabi herkesin kendine göre bir fiyat formülü olacaktır, benim izah etmeye çalıştığım bu tarz projeleri fiyatlandırmakta zorlanan arkadaşlara tahmini bir fiyat çıkarmaları konusunda yardımcı olmak.
Yukarıda da belirttiğim gibi, bu konuda bilgi ve tecrübeleri olan arkadaşların yorumlarını bekliyorum.
Güzel bir formül çıkmış ortaya hocam
Freelance işlerde ilk olarak istenilen program veya web yönünde yapılmış çalışmaların fizibilitesini yaparak aşağı yukarı bir piyasa denge düzeyi fiyatlarına bakıp, sizinde dediğiniz gibi ne çok yüksek nede düşük bir fiyat talep ediyorum. Eğer istenilen alanda bir çalışma yoksa yapacağım iş ilk olacağından dolayı değeride yüksek olmalı, bu yüzden fiyatı biraz yukarda tutmak mantıklı oluyor.
Proje alımındaki en önemli nokta özellikle belirttiğiniz gibi proje görüşmesi yapılıp başlama kararı alındığında kapora almaktır. Eğer kapora vermiyorlarsa projeye başlamamak gerek daha sonralarında emeğinizi ve yaptığınız iş bayıra sürülebiliyor.
Yeni yeni iş yapan arkadaşlara tavsiye olarak, kendinizi insanlara tanıtabilmek, çevrenizi genişletebilmek, daha yeni müşterilere ulaşabilmek için, ilk yapmış olduğunuz işleri biraz düşük fiyatlardan yapın. Hem referans gösterilir, hemde tavsiye edilirsiniz.
Teşekkürler Cihan, güzel noktalara değinmişsin. Cihan bu işlerde oldukça tecrübeli bir arkadaşımdır. Onun bu yorumlarına katılıyorum ve okuyanların da dikkate almasını tavsiye ediyorum.
Güzel bir yazı olmuş.
Teşekkürler
bence belirlenen bu fiyat gerçeği pek de yansıtmıyor, tabii bu projenin kapsamına göre değişir ancak işi freelance çalışan bir adama yaptıracak kadar cimri (afedersiniz ama ben böyle tanımlıyorum-tabii aracı ajanslar falan değil asıl müşteri için geçerli bu) birine bu fiyatı çıkarınca düşüncem deyip dönmeyenlere şükredip lazım zira bir de yaptığınız işi bilmeden işi we fiyatı yorumlamaya kalkanlar daha sinir bozucudur.. belki işin başında olduğum için böyle geliyor bana, belki fazla referansım yok sorunca gösterebileceğim.. bu tecrübe edindikçe anlaşılır ancak şu gerçeği çoğu zaman değiştirmiyor: farklı kişilerden farklı fiyat alındığı durumlarda kaliteye bakılmaksızın, fiyatı düşük veren önceliklidir..
ayrıca saate yönelik çalışma fazla öngörülemediği için müşterinin isteklerine göre fiyat biçmemiz bizlere daha yardımcı olabilir (admin panelidir, dinamiktir, database, çok dilli falan).. bunun hakkında bir yazınızı da beklerim, teşekkürler..
Katılmadığım bazı noktalar var. Müşterilerin cimri olduğu konusunda haklısınız, ama sonuçta talep size geliyor. Ne kadar sürede yapacağınızı ve ne kadar ücrete yapacağınızı siz belirleyeceksiniz, karar müşterinin. Süreyi ve fiyatı beğenmezse, daha ucuza yapacak birini bulursa takdiridir. Müşterinin projeyi düşük fiyata çıkarma eğilimi olduğu anlaşılırsa ve sizin için sorun teşkil etmeyecekse fiyat düşürülebilir, sonuçta bu da bir nevi ticaret, pazarlıklar olabilir. Ama buna rağmen sizden çok daha ucuza yapan varsa emin olun ki o proje %80 ihtimalle müşterinin elinde patlayacaktır
Aslında bu tip müşteriler genellikle 2 numaralı maddede belirttiğim müşteriler oluyor(bilişim teknolojilerinden bihaber müşteriler), zaten bu tip müşterilere mümkünse fiyat bile vermeyin derim 
Diğer yandan, müşterinin istekleri = sizin işi ne kadar sürede yapacağınızdır. Bırakın müşteri kendi isteklerine fiyat verdiğinizi düşünsün, asıl olan sizin ne düşündüğünüz. Admin paneli = 30 saat, çoklu dil desteği = 10 saat. Süreyi baz almadan fiyat vermek sizi yanıltır ve işi zararla kapatırsınız bence. Düzgün analizler yapılmadan, iş ve zaman planlamaları yapılmadan çalışacağınız projelerde başarısız olma ihtimaliniz oldukça yüksek, bunu unutmayın! Projelerinizde başarılar dilerim.
Güzel makale olmuş elinize sağlık. ücretlendirme formülünüz benim kullandığım mantık gibi ancak ben bir yerde calısmadığım için maaşım yok onun yerine çalışsam ne kadar min çalışırım hesaplayıp öyle buluyorum.
malesef kod görünmeyen birsey ağırlık olarak baksanız 1 2 mb belki tutar berlki tutmaz ama siz ona 15 20 gün emek veriyorsunuz. Adam bu gözle bakmıyor ki. onun yerine wordpress kurup free temalar ile yaptığım basit eklentiler kurduğum işten daha cok beğeni aldım.
(neden aha ucuza yaptım daha hızlı yaptım beğenildi.)
Anladığım kadarı ile web sitesi yaparken onemli olan ciddi şişirilmiş grafik ordan burdan bişi cıkcak resimler lighbox ile acılcak ordan burdan bişi fırlayacak gözünü doyuracak müşterinin. yoksa adam google optimizasyonu varmıs bellek tüketimi asgariye indirilmiş yok güvenliği cok üstünmüş yok NYP ile yapılmıs geliştirilmeye daha acıkmıs bakmıyor. fiyat/gördüğü ile ilgili.
Merhaba,
Ben bu işi freelance olarak değil, tam zamanlı olarak proje geliştirecek arkadaşlara da güzel referans olacağını düşünüyorum.
Benim şirketimde de benzer bir fiyat politikası uyguluyoruz. Her proje için bugüne kadar edindiğimiz tecrübelere göre, grakiker, yazılımcı, analist vb. herkes sürelerini ortaya koyuyor. Herkesin saat maliyetini hesaplıyor, sonrada firma karı olarak üzerine en fazla %20 ekleyip teklifimizi veriyoruz.
Bizim maliyet hesabında ise şirketin tüm yıllık giderlerini bir önceki yılı baz alıp, bir sonraki yıl için bütçe hesaplıyoruz. O yılın kar oranlarını piyasa şartlarına göre belirliyor ve bütçemize göre birim ücretimizi buluyoruz.
Tabi burada yazdığım özet bir yazı oldu. Umarım bir faydası olur.
Bu konuyu uzun zamandır merak ediyordum. Ellerinize sağlık.
"Müşteri sizinle çalıştığına göre olaya çok da profesyonel bakmıyor büyük olasılıkla."
demişsiniz yazınızda, ben buna kesinlikle katılmıyorum. Freelance çalışan o kadar profesyonel arkdaşlar var ki böyle söylemek onlara haksızlık olur bence…
kolay gelsin
Ben freelance işi yapan profesyonel değil demiyorum, projeyi programcıya yaptıran kişi veya kurum için bu ifadeyi kullandım.
Profesyonel anlamda gerçekleştirilen projelerde, işi yaptıran şirket veya kişi projenin arkasında bir kurumun olmasını, kurumun sorumlulukları almasını bekler. Gecikme, taahhüt edilen işlerin yapılmaması, projenin patlaması gibi risklerin belirli yükümlülükler altında iki tarafın mütabık olacağı şekilde belirlenmesini, imzalanmasını bekler. Dolayısıyla bu tip amaçlar gütmeyen, projeyi yapanın bir şirket yerine birey olmasını tercih eden bir kurum bence olaya çok da profesyonel bakmıyordur. Projeyi yapan kişi çok profesyonel birisi dahi olabilir.
Ahmet Bütün e katılıyorum.
Özellikle Türkiye de yazılım firmalarına freelance çalışanlardan daha az güvenildiği kanaatindeyim. Bir firma kurup projeleri eline yüzüne bulaştıran bir çok kişi var. Bu da piyasa da sağlıksız beklentilere neden oluyor. Projeyi yarım bırakıp izini yok ettirmiş kişiler o kadar çok ki. Bunların bıraktığı olumsuz imaj bize yansıyor.
Tüm bunlar bir yana diğer taraftan az fiyat verip projeyi bitirememektense makul fiyat verip projeyi referanslarınıza eklemek iki taraf için iyidir.
Vereceğiniz fiyatlarda müşteri fiyatınızı yüksek bulur ise karşısına nedenlerini tek tek koymalısınız. Biz yazılımcıların özel yazılımlara dair verdiği sabit bir örnek vardır. "150 TL ye Takım Elbise ama üzerinize tam oturmaz. Terziye gider omuz genişliğinize boyunuza ve kilonuza göre takım elbise yaptırırsınız. Bunun maliyeti 750 yi geçer".
Bu arada unutmayın. Size gelen müşteri ne kadar söylese de muhakkak surette işin fiyat aralıklarıyla ilgili bilgisi vardır. Bu işi bir yazılım şirketine yaptırırsa 18.000$ olduğunu size yaptırırsa 7500$ olacağını kendi zaten belirlemiştir. İlle de size dönüp 750 $ olmaz mı derse küfür serbesttir.
Merhaba,
Freelance yapilan projelerde karsilikli guveni saglamak adina yapilacak bir sozlesme ne kadar gecerlidir? Ornegin gizlilik sozlesmesi ve isin suresini ve odeme sartlarini bildiren bir sozlesme olabilir. Ben maliyetler acisindan her ne kadar freelance bir yazilim projesi yaptirtmak istesem de guvene dayali bir iliskiden cekindigim icin su zamana kadar buna yanasmadim. Sizin bu konuda gorusunuz nedir?
Sözleşme konusu ne kadar geçerlidir bilemiyorum, bilhassa işin hukuki boyutu konusunda fikrim yok. Ama ciddi meblalar üzerinden iş yapacaksanız, bir avukata sormakta fayda var sözleşmelerle ilgili detayları.
Diğer yandan güvenmek, güvenip bir işi teslim etmek biraz cesaret işi. Aslında bu tip durumlarda kişiden yaptığı iş örneklerini istemek ve incelemek, hatta iş yaptığı kişilere başvurup onlardan bilgi almak iyi olabilir. Diğer yandan yazılım üreten kurumlara ne kadar güvenilir, o da ayrı bir tartışma konusu tabi ki
Freelance çalışan firmaların profesyonel firmalar olmadığı tezine katılmıyorum. Tanıdığım yazılımcılar var,TRT ve Mavi Jeans gibi yerlere freelance işler yapan. Ama büyük bütceli işler dediğiniz gibi,freelance yaptırılması risk teşkil ettiğinden genelde kurumsal destekli yerlere yaptırılır.
Güzel yazın için teşekkürler
@serdar Freelance çalışan firma mı
Ee o zaman freelance olmuyor ki zaten, adı üstünde firma, projenin ardında bir kurum oluyor. Ben bireysel olarak yapılan freelance projelerden bahsetmiştim aslında. 1 kişilik, bilemedim 2 kişilik küçük bir ekip tarafından yapılan işler.